رازهای گرینلند: چرا آمریکا به دنبال این جزیره یخی است؟

یک تضاد عجیب و خنده‌دار در جغرافیای جهان وجود دارد: کشوری که سراسر سبزه و چمنزار است را «ایسلند» (سرزمین یخ) می‌نامند، اما جزیره‌ای پهناور که تا چشم کار می‌کند پوشیده از یخ‌های قطبی است، گرینلند (سرزمین سبز) نام دارد! آیا تا به حال از خود پرسیده‌اید که دلیل این نام‌گذاری عجیب چیست؟ چرا کشوری مانند آمریکا ده‌ها سال است که در تلاش برای خرید این تکه یخ غول‌پیکر است؟

اگر فکر می‌کنید گرینلند تنها یک بیابان برفی بی‌ارزش است، سخت در اشتباهید. با ما همراه باشید تا به اعماق یخ‌های قطبی سفر کنیم و پرده از رازهایی برداریم که قدرت‌های بزرگ جهان بر سر آن رقابت می‌کنند.

ریشه تاریخی یک فریب بزرگ: اریک سرخ کیست؟

برای شناخت این سرزمین، باید به قرن دهم میلادی سفر کنیم. در آن زمان، یک وایکینگ نروژی به نام اریک سرخ (Erik the Red) به دلیل ارتکاب قتل، به ایسلند تبعید شد. اریک که موها و ریش‌های کاملاً قرمزی داشت، خیلی زود از ایسلند خسته شد و تصمیم به فرار گرفت.

او با کشتی دل به اقیانوس زد و به خشکی ناشناخته‌ای رسید که هیچ انسانی در آن زندگی نمی‌کرد. اریک برای اینکه دیگر وایکینگ‌ها را ترغیب کند تا به این سرزمین یخی مهاجرت کنند و برای او ثروت‌آفرینی کنند، دست به یک ترفند تبلیغاتی هوشمندانه زد؛ او این منطقه را «گرینلند» نامید تا مهاجران با رویای یک سرزمین سرسبز و حاصل‌خیز راهی آنجا شوند. امروز با گذشت بیش از هزار سال، این جزیره سفید و یخ‌زده همچنان با این نام فریبنده شناخته می‌شود.

گرینلند کجاست و چه کسی صاحب آن است؟

اگرچه این جزیره غول‌پیکر از نظر جغرافیایی بخشی از قطب شمال و قاره آمریکای شمالی محسوب می‌شود، اما یک کشور مستقل نیست. گرینلند در واقع یکی از مستعمرات و قلمروهای خودگردان کشور دانمارک است و در طول تاریخ بارها بین نروژ و دانمارک دست‌به‌دست شده است.

کم‌تراکم‌ترین نقطه روی کره زمین

تصور کنید در جزیره‌ای به وسعت بیش از دو میلیون و صد و شصت هزار کیلومتر مربع (بسیار بزرگتر از ایران)، تنها حدود ۵۶ هزار نفر زندگی می‌کنند! از این جمعیت، حدود ۵۰ هزار نفر را بومیان اینوئیت (اسکیموها) تشکیل می‌دهند که هزاران سال پیش از طریق پل خشکی آلاسکا وارد این منطقه شدند و بقیه ساکنان، دانمارکی هستند.
برای درک بهتر خلوت بودن این جزیره، کافی است بدانید که تراکم جمعیت در گرینلند ۰.۱۴ نفر در هر کیلومتر مربع است؛ یعنی در هر کیلومتر مربع، حتی نصف یک انسان هم پیدا نمی‌کنید!

زندگی در انجماد مطلق؛ جاده‌هایی از جنس یخ!

در اوج تابستان، گرم‌ترین دمایی که این جزیره تجربه می‌کند نهایتاً به ۱۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد که آن هم بسیار کوتاه است. گرینلند رکورددار یکی از سردترین دماهای ثبت شده روی زمین است؛ در سال ۱۹۹۱ در شهر «نوک» (Nuuk) که شمالی‌ترین پایتخت جهان به شمار می‌رود، دمای هوا به ۶۹.۶- درجه سانتی‌گراد رسید!

جالب است بدانید که در کل این جزیره پهناور تنها حدود ۹۳ کیلومتر جاده آسفالت وجود دارد که آن هم در پایتخت و حومه آن کشیده شده است. برای رفت‌وآمد بین شهرها، مردم یا باید از روی یخ‌های ضخیم با ماشین‌های مخصوص عبور کنند و یا از قایق استفاده کنند. به همین دلیل، در این کشور تعداد قایق‌ها از ماشین‌ها بسیار بیشتر است و شغل اصلی مردم، صید ماهی‌های آب سرد است.

رازهای سر به مهر زیر یخ‌های قطبی

اگرچه گرینلند معادن سطحی چشمگیری ندارد، اما ۸ درصد از کل آب شیرین کره زمین به صورت یخ‌های قطبی در این جزیره ذخیره شده است. متوسط قطر این یخ‌ها ۱۵۰۰ متر است و در برخی نقاط ضخامت آن‌ها به بیش از ۳ کیلومتر می‌رسد! اما شگفتی اصلی روی سطح یخ‌ها نیست، بلکه در اعماق آن پنهان شده است.

کشف بزرگترین دره پنهان جهان

با استفاده از فناوری‌های نوین اسکنر یخی، دانشمندان متوجه شدند که زیر یخ‌های مرکزی این جزیره، یک دره عظیم به طول ۷۵۰ کیلومتر وجود دارد! این دره که بزرگترین دره کشف شده روی کره زمین است (حتی بزرگتر از گرند کانیون آمریکا)، صدها متر پایین‌تر از سطح اقیانوس قرار دارد و مملو از آب شیرین یخ‌زده است.

چرا آمریکا دیوانه‌وار به دنبال خرید گرینلند است؟

از زمان قدرت گرفتن ایالات متحده و تسلط بر آلاسکا، این کشور همیشه نیم‌نگاهی به گرینلند داشته است. در دوران جنگ سرد، دانمارک به آمریکا اجازه داد تا پایگاه‌های راداری خود را در این منطقه مستقر کند. حتماً به یاد دارید که دونالد ترامپ نیز بارها پیشنهاد خرید این جزیره را به دانمارک داد که با پاسخ منفی روبه‌رو شد؛ اما او اولین رئیس‌جمهور آمریکا نبود که چنین درخواستی داشت. بیش از ۶۰ سال است که دولت‌های مختلف آمریکا به دنبال تصاحب این خاک هستند. اما دلیل واقعی این اصرار چیست؟

نفت؛ طلای سیاهی که زیر یخ‌ها خوابیده است!
بسیاری از زمین‌شناسان معتقدند دره‌ای که زیر یخ‌های گرینلند پنهان شده، در میلیون‌ها سال پیش میزبان رودخانه‌های غول‌پیکر و حیات گیاهی و جانوری فراوانی بوده است. فسیل‌های به جا مانده در کف این دره، به مرور زمان تبدیل به منابع عظیم نفتی شده‌اند. کارشناسان تخمین می‌زنند که حدود ۱۳ درصد از کل ذخایر نفت کشف نشده جهان در اعماق گرینلند خوابیده است.

همین ثروت پنهان باعث شده تا زمانی که پای سرمایه‌گذاری کشورهایی مانند چین به میان می‌آید، آمریکا به شدت احساس خطر کرده و دانمارک را تحت فشار قرار دهد. در حال حاضر، دانمارک مالک حقوقی این جزیره است، اما به دلیل فشارهای ژئوپلیتیک، استقلال عمل چندانی برای تصمیم‌گیری‌های کلان در مورد آن ندارد.

سوالات متداول (FAQ) :

سخن پایانی :

گرینلند تنها یک تکه یخ بزرگ در نقشه جغرافیایی نیست؛ بلکه گنجینه‌ای عظیم از آب شیرین، منابع نفتی پنهان و شگفتی‌های زمین‌شناسی است. از دره غول‌پیکر زیر یخ‌ها تا جنگ سرد ابرقدرت‌ها برای تصاحب آن، همه نشان‌دهنده اهمیت استراتژیک این منطقه در آینده جهان است. شاید روزی که یخ‌های قطبی آب شوند، چهره واقعی و پنهان این «سرزمین سبز» برای همه ما آشکار شود.

به نظر شما اگر یخ‌های گرینلند به طور کامل ذوب شوند و دسترسی به معادن نفتی آن آزاد شود، چه تغییری در نقشه قدرت و اقتصاد جهان ایجاد خواهد شد؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید.